‘Bewustwording is het allerbelangrijkste’

Seniorenorganisatie KBO-PCOB is een echte voor-en-door-leden-vereniging. Duizenden vrijwilligers zetten zich in, bijvoorbeeld als belastinginvuller, ouderenadviseur, tabletcoach, ‘lief-en-leed’-vrijwilliger of veiligheidsadviseur. Via de Brede alliantie veilig financieel ouder worden was KBO-PCOB betrokken bij de ontwikkeling van de informatiebox Financieel Veilig Ouder Worden. Directeur Manon Vanderkaa is blij met de box: "Ouderen kunnen de informatie nog eens rustig nalezen."

Portret van Manon Vanderkaa, directeur KBO-PCOB

Financieel misbruik komt helaas voor, ook onder de leden van KBO-PCOB. "We krijgen er veel signalen over", zegt directeur Manon Vanderkaa. "Vooral van onze vrijwilligers. We hebben duizenden vrijwilligers, die ook bij ouderen thuis komen. Dan signaleren ze wel eens dingen. Maar we horen het ook van ouderen zelf of van hun kinderen." Ruim anderhalf jaar geleden organiseerde KBO-PCOB 3 bijeenkomsten over financieel misbruik voor vrijwilligers die bij kwetsbare ouderen over de vloer komen. Denk aan belastinginvullers, ouderenadviseurs, veiligheidsadviseurs, tabletcoaches en de ‘lief en leed’-vrijwilligers. "Ze leerden daar welke signalen op financieel misbruik duiden, waar de risico’s zitten en wat ze moeten doen bij een niet-pluisgevoel. Zo’n 500 vrijwilligers bezochten de bijeenkomsten."

Kopje koffie

Ook in de opleidingen of trainingen die de vrijwilligers volgen besteedt KBO-PCOB aandacht aan financieel misbruik en andere vormen van ouderenmishandeling. "Het hangt natuurlijk van de soort vrijwilliger af hoe diep de training op het onderwerp ingaat", legt Manon uit. "Een tabletcoach krijgt een minder intensieve training dan bijvoorbeeld een belastinginvuller of een ouderenadviseur. Dat zijn vrijwilligers die bij mensen thuis komen. Ze gaan even zitten met een kopje koffie. Want ook dat sociale aspect is belangrijk. Veel ouderen zijn blij als er iemand komt. Vaak kennen ze de vrijwilliger al langer. Er ontstaat een vertrouwensrelatie. Ouderen kunnen hun verhaal kwijt aan onze vrijwilligers. Dan is het belangrijk dat vrijwilligers weten wat ze kunnen doen als ze ouderenmishandeling vermoeden." Vrijwilligers die een vermoeden hebben van ouderenmishandeling melden dat zelf bij Veilig Thuis. "Dat is het beste, zij kennen immers de situatie waarover het gaat. Maar natuurlijk begint de aanpak met het gesprek erover aangaan. Dat doen onze vrijwilligers ook. Dat leren ze tijdens hun opleiding." KBO-PCOB probeert ook ouderen zelf en hun omgeving bewust te maken van financieel misbruik en ouderenmishandeling in het algemeen. "We besteden er bijvoorbeeld aandacht aan in ons magazine, dat wordt door 700.000 senioren gelezen. Bewustwording is echt het allerbelangrijkste. Het is nodig om het taboe van het onderwerp af te halen. Ook voor mensen die het zelf meemaken. Want weten dat je niet de enige bent, helpt."

Effect hebben

KBO-PCOB is al heel lang betrokken bij de aanpak van ouderenmishandeling. "We werkten al mee aan de eerste projecten van het ministerie van VWS rond dit thema", vertelt Manon. "Later spitste de aanpak zich meer toe op financieel misbruik. Sindsdien participeren wij ook in de Brede alliantie. Daar brengen we het perspectief van de senioren zelf in: wat is passend voor hen, wat kan hen helpen? Want we kunnen van alles bedenken, het moet wél effect hebben in de praktijk." Precies daarom is Manon blij met de informatiebox Financieel Veilig Ouder Worden. "De informatiebox dient allerlei doelen: voor onze vrijwilligers is het een bron van informatie voor de huisbezoeken die ze afleggen. Zelf kunnen we de informatie gebruiken in onze opleidingen en trainingen. Maar wat nog veel belangrijker is: onze vrijwilligers kunnen de box na een huisbezoek achterlaten. Zodat de oudere alles nog even rustig kan nalezen. Dat is heel praktisch. Het sluit goed aan."

Meer weten?